Kurs dyrektor finansowy

Program kursu

Moduł A – Podstawowe funkcje finansowo-księgowe (4 dni)


Działania rutynowe, które dyrektor finansowy powinien realizować z maksymalną efektywnością kosztową, bezbłędnie, terminowo i z wykorzystaniem najlepszych praktyk.

Blok: Rachunkowość
1. Rachunkowość finansowa:
a) ocena pracochłonności realizacji poszczególnych procesów finansowo – księgowych oraz benchmarking do najlepszych praktyk,
b) struktura planu kont skrojona na miarę realizowanego biznesu i potrzeb informacyjnych organizacji,
c) jak opracować business case – „księgowość własna vs outsourcing vs księgowe Shared Services Center”,
d) podstawowa charakterystyka oraz korzyści ze stworzenia Shared Services Center,
e) wybór systemu finansowo–księgowego - zintegrowane systemy klasy ERP  czy dedykowane narzędzia finansowe,
f) nowoczesne narzędzia do skanowania (automatyczne rozpoznawanie treści) oraz elektronicznego obiegu i akceptacji dokumentów.

2. Sprawozdawczość finansowa:
a) co to znaczy „dobre” sprawozdanie finansowe,
b) konwergencja standardów rachunkowości, koncepcja MSSF,
c) efektywny proces sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego:
- możliwość wykorzystania Excel’a jako narzędzia do konsolidacji - dlaczego w wielu przypadkach Excel może być zdecydowanie tańszym i równie efektywnym rozwiązaniem w porównaniu do zakupu i wdrożenia systemu dedykowanego,
- najczęściej spotykane problemy w poszczególnych etapach procesu konsolidacji  - jak sobie z nimi poradzić.

3. Analiza ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstwa oraz zarządzanie płynnością:
a) firma widziana oczami analityka bankowego:
- analiza ilościowa,
- analiza jakościowa,
b) wskaźniki finansowe jako podstawowe narzędzie analityczne:
- wskaźniki rentowności,
- wskaźniki płynności finansowej,
- wskaźniki wypłacalności,
- wskaźniki rynku kapitałowego,
c) płynność płatnicza a rentowność, płynność płatnicza a wypłacalność, pułapka płynności, zarządzanie gotówką w granicach wyznaczonych przez normy płynności,
d) sprawozdanie z przepływów pieniężnych – sztuka interpretacji,
e) konsolidacja rachunków (cash pooling) jako zaawansowany instrument optymalizujący przepływy finansowe grupy kapitałowej:
- cash pooling jako optymalizacja efektu odsetkowego,
- zero balancing cash pooling metodą pokrywania deficytów sald w grupie nadwyżkami z rachunku głównego,
f) dźwignia finansowa,
g) poprawa efektywności zarządzania kapitału obrotowego:
- jak efektywnie ściągać należności,
- zarządzanie zapasami (m. EOQ),
-    zarządzanie gotówką (m. Millera-Orra),
h)    modele wsparcia zarządzania jako próba samooceny przyszłości firmy.

Blok: System podatkowy – optymalizacja podatkowa i bezpieczeństwo podatkowe
1. Znaczenie podatków w firmie:
a) bezpieczeństwo podatkowe:
- audyt wewnętrzny i audyt zewnętrzny jako instrument zapewnienia bezpieczeństwa podatkowego,
- urzędowe interpretacje prawa podatkowego jako instrument zapewnienia bezpieczeństwa podatkowego,
- rola orzecznictwa ETS i NSA w zapewnieniu bezpieczeństwa podatkowego,
b) optymalizacja podatkowa:
- wykorzystanie struktury kapitałowej oraz form prowadzenia działalności gospodarczej jako instrument optymalizacji podatkowej,
- kiedy optymalizacja a kiedy działanie w celu obejścia prawa.

2. Źródła prawa podatkowego:
a) przepisy prawa pisanego,
b) rola orzecznictwa ETS, TK oraz NSA.  

3. Ogólne prawo podatkowe:
a) kryteria podziału oraz rodzaje podatków,
b) obowiązek podatkowy oraz zobowiązanie podatkowe,
c) sposoby powstawania zobowiązań podatkowych:
- zobowiązania podatkowe powstające z mocy prawa,
- zobowiązania podatkowe powstające na mocy decyzji,
d) sposoby zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych,
e) sposoby wygasania zobowiązań podatkowych.

4. Postępowanie podatkowe oraz postępowanie sądowo – administracyjne.
a) organy kontroli skarbowej, organy podatkowe, sądy administracyjne I i II instancji,
b) rozstrzygnięcia w toku postępowania oraz środki zaskarżenia,
c) podstawowe informacje dotyczące praw i obowiązków w trakcie postępowania podatkowego,
d) postępowanie w przedmiocie urzędowych interpretacji przepisów prawa podatkowego.

5. Podatki dochodowe:
a) podatek dochodowy od osób fizycznych:
- strata oraz dochód,
- źródła przychodów,
- koszty uzyskania przychodów, koszty faktycznie poniesione oraz koszty zryczałtowane,
- wybrane zwolnienia,
- obowiązki płatnika oraz obowiązki informacyjne,
b) podatek dochodowy od osób prawnych:
- strata oraz dochód,
- ogólne zasady dotyczące rozpoznania kosztów uzyskania przychodów,
- wybrane koszty nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów,
- podstawowe informacje na temat podatku u źródła z uwzględnieniem typowych postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

6. Podatek od towarów i usług:
a) dostawa towarów oraz świadczenie usług,
b) WDT oraz WNT,
c) obrót jako podstawa opodatkowania,
d) ogólny oraz szczególny obowiązek podatkowy,
e) kiedy podatek naliczony nie podlega odliczeniu?
f) dokumentowanie dla potrzeb podatku od towarów i usług.

7. Podatek od nieruchomości oraz inne podatki.

8. Podstawowe informacje na temat egzekucji zobowiązań podatkowych.

Blok: Elementy  Prawa

1. Formy prowadzenia działalności gospodarczej w naszym kraju.

2. Zasady i cele zakładania spółek. Omówienie cech charakterystycznych poszczególnych spółek.

3. Tworzenie spółek dla realizacji określonych przedsięwzięć: holding – grupa kapitałowa, konsorcjum, spółka cywilna spółek.

4. Miejsce rejestracji przedsiębiorców (Ewidencja Działalności Gospodarczej, Krajowy Rejestr Sądowy).

5. Podstawowe pojęcia z zakresu prawa gospodarczego: przedsiębiorstwo, przedsiębiorca, firma, marka.

6. Kapitał zakładowy:
a) kiedy jest warunkiem koniecznym dla założenia spółki,
b) kapitał zakładowy a rzeczywisty majątek spółki,
c) obchodzenie przepisów o obowiązku wniesienia kapitału zakładowego (odpowiedzialność cywilna i karna),
d) rodzaje kapitałów w spółce (zakładowy, zapasowy, rezerwowy),
e) pojęcie aportu, co może być przedmiotem aportu,
f) sposoby dokapitalizowania spółki.

7. Zarząd:
a) obowiązki członków zarządu w związku z zakończeniem roku obrotowego:
- sporządzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki, co powinno zawierać sprawozdanie zarządu,
- zasady wyboru biegłego rewidenta (czy zarząd może samodzielnie wybierać biegłego rewidenta?),
- czy każda opinia biegłego rewidenta daje podstawy do podjęcia uchwały w przedmiocie podziału zysku? rodzaje opinii biegłego rewidenta,
- sporządzanie sprawozdania finansowego,
- czy na spółce ciąży obowiązek ogłaszania sprawozdań finansowych, a jeżeli tak to gdzie i w jakich przypadkach,
- jakie dokumenty są składane obligatoryjnie przez spółkę do Krajowego Rejestru Sądowego w związku z zakończeniem roku obrotowego,
- sankcje za niedopełnienie ww.  obowiązków wynikających z Ustawy o rachunkowości.  

8. Zasady reprezentacji poszczególnych przedsiębiorców w obrocie gospodarczym (tj. spółek) – działanie przez członków zarządu, prokurentów, wspólników, pełnomocników:
a) co to jest prokura, czym różni się prokura od pełnomocnictwa, czy prokurent odpowiada za zobowiązania spółki,
b) o czym należy pamiętać zawierając umowę z pełnomocnikiem.

9. Zasady odpowiedzialności poszczególnych rodzajów przedsiębiorców za zaciągnięte zobowiązania, w tym odpowiedzialność ich wspólników, członków zarządu.

10. Pojęcie bankructwa, jaki jest termin do składania wniosku o upadłość i sankcje za niezachowanie ww.

11. Podstawowe pojęcia z zakresu prawa cywilnego w kontekście zawierania umów w obrocie gospodarczym:
a) formy czynności prawnych: ( forma dorozumiana, ustna, pisemna, akt notarialny... ), zawieranie umów drogą e-mailową,
b) treść podstawowych dokumentów towarzyszących zawieraniu umów (pełnomocnictwo, odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, zaświadczenie z Ewidencji Działalności Gospodarczej).
c) podstawowe elementy umowy,
d) dokument jako element wizerunku firmy,
e) podstawowe pojęcia z zakresu prawa cywilnego: odsetki, przedawnienie, kary umowne, zaliczka, zadatek.

Moduł B – Wsparcie organizacji w zarządzaniu kosztami i efektywnością (4 dni)

Dyrektor finansowy odpowiada za proces oraz wykorzystywaną metodologię tworzenia rocznego budżetu, sprawozdawczości zarządczej, prognozowania oraz wdraża i nadzoruje system zarządzania efektywnością kosztową.


1. Budżetowanie:
a) istotne nieefektywności w procesie budżetowania oraz sposoby skutecznych usprawnień,
b) jak skutecznie powiązać budżet roczny ze strategią firmy,
c) koncepcja BEYOND BUDGETING, czyli efektywne połączenie:
- zarządzania kosztami,
- rolling forecast,
- capital budgeting,
- adekwatnego systemu motywacyjnego opartego o nienegocjowalne parametry,
- performance measurement.

2. Rachunkowość i sprawozdawczość zarządcza z uwzględnieniem kontroli wewnętrznej:
a) controling jako narzędzie do koordynacji planowania, kontroli, gromadzenia i przetwarzania informacji,
b) controling operatywny a strategiczny,
c) precyzyjne raportowanie zarządcze:
- spójne przedstawienie tradycyjnego wyniku finansowego (miar opartych na wartości oraz danych niefinansowych),
- analiza pozycji wynikowych wg wielu elastycznych przekrojów,
d) jak zaprojektować informatyczne systemy informacyjne, aby ich funkcjonalność generowała wartość dodaną dla organizacji,
e) systemy kontroli wewnętrznej – jak połączyć bezpieczeństwo przetwarzania z wysoką efektywnością pracy.

3. Prognozowanie:
a) prognoza jako wspomaganie procesów decyzyjnych:
- proces prognozowania,
- wyznaczanie wariantów,
- określanie kryteriów brzegowych,
b) rola prognozy:
- krótkoterminowej (miesiąc, kwartał),
- średnioterminowej (1-2 lata),
- długoterminowej (3-5 lat),
c) istotne techniki prognozowania:
- analiza alternatywnych scenariuszy,
- analiza wrażliwości,
- drzewka decyzyjne,
- metoda Delphicka,
- metoda Monte Carlo,

4. Zarządzanie efektywnością kosztową:
a) funkcjonalny rachunek kosztów:
- absorption costing,
- target costing,
- life-cycle costing,
- backflush accounting & just-in-time,
- throughput accounting,
b) osiąganie celów krótkookresowych, pilne potrzeby, szybkie wyniki (quick-wins),
c) identyfikacja możliwości usprawnień i uzyskania trwałej poprawy efektywności funkcjonowania:
- activity based costing (ABC),
- zrównoważona karta wyników (BSc),
- poprawa rentowności (Margin Enhancement) dla klientów masowych,
- zarządzanie łańcuchem dostaw (SCM),
d) procesy biznesowe, a trudność w pomiarze ich efektywności. Systemy Business Inteligence,
e) projektowanie i wdrażanie systemów mierzenia i oceny efektywności operacyjnej w powiązaniu z systemem oceny oraz motywacji pracowników,
f) modelowanie kluczowych wskaźników wydajności KPI i bodźców, porównanie do innych (benchmarking).

Moduł C – Wsparcie organizacji w zarządzaniu strategicznym i zarządzaniu wartością firmy (3 dni)

Dyrektor finansowy odgrywa istotną rolę w tworzeniu strategii firmy – szczególnie w obszarze finansowej oceny inicjatyw strategicznych, Szczególnie w dużych organizacjach tworzy system zarządzania wartością firmy np. w oparciu o model Economic Value Addend (EVA).


1. Finansowa ocena inicjatyw strategicznych:
a) tworzenie modeli finansowych dla inicjatyw strategicznych,
b) analiza wrażliwości kluczowych zmiennych w modelu finansowym,
c) analiza zdyskontowanych przepływów pieniężnych jako metoda oceny efektywności ekonomicznej inwestycji,
d) określenie ryzyka i finansowania nakładów inwestycyjnych dla inicjatyw strategicznych. Drzewka decyzyjne metodą wyboru optymalnej inicjatywy.

2. Średnio i długoterminowy plan finansowy firmy:
a) określenie potrzeb kapitałowych, źródeł ich pokrycia i struktury kapitałowej przedsiębiorstwa,
b) rodzaje strategii finansowania, a kapitał obrotowy:
- agresywna,
- umiarkowana,
- konserwatywna.
c) konsekwencje niezrealizowanego planu finansowego, wpływ na płynność i terminowe regulowanie zobowiązań,
d) cykl koniunkturalny, a plan inwestycyjny.

3. Model zarządzania wartością firmy.

4. Zarządzanie ryzykiem:
a) jak skutecznie zarządzać ryzykiem, jaką pozycję przyjąć bierną czy aktywną, akceptacja niepewności,
b) zarządzanie ryzykiem a wartość dla organizacji,
c) risk-based control environment,
d) ryzyko operacyjne i ryzyko reputacji jako coraz bardziej istotne elementy ryzyka dla firmy,
e) rachunkowość zabezpieczeń jako powiązanie efektów transakcji pochodnych z efektem zabezpieczanych pozycji,
f) opcje walutowe – hedging czy spekulacje:
- hedging jako zabezpieczenie zmienności kursów walutowych,
- spekulacja – instrumenty o charakterze spekulacyjnym,
- dyrektywa MIFID – obowiązki banku.

5. „Corporate governance” oraz komunikacja z inwestorami i instytucjami finansowymi:
a) kluczowe elementy oferty publicznej, przygotowanie transakcji:
- przygotowanie prospektu emisyjnego,
- przygotowanie analizy i wyceny „corporate finance and due diligence”,
- przygotowanie struktury transakcji,
- opracowanie „equity story”,
- komunikacja z inwestorami – budowanie wizerunku spółki,
b) realizacja transakcji:
- raport analityczny wraz z wyceną dla inwestorów,
- proces publikacji prospektu i raportu,
- komunikacja z inwestorami – „pilot fishing”, „premarketing”, „roadshow”, „one on one”,
c) „lobbing” i sponsoring jako narzędzia Public Relations,
d) konferencje, wywiady, artykuły sposobem przekazywania wiedzy eksperckiej i budowania wizerunku firmy.

Moduł D – Lider i jego rola w zarządzaniu zespołem finansowo – księgowym (1 dzień)

Niniejszy moduł poświęcony jest roli lidera zespołu finansowego - księgowego. Jego zadaniem jest zbudowanie w świadomości kandydatów oraz wszystkich osób aspirujących do objęcia funkcji szefa, szerokiej perspektywy funkcjonowania osoby zarządzającej zespołami finansowymi bądź księgowymi. W ramach modułu przewidziano doskonalenie umiejętności - menedżerskich, osobistych i zarządczych - mających bezpośredni wpływ na efektywność funkcjonowania poszczególnych członków zespołu. Jednym z fundamentalnych celów jest pokazanie potencjału i możliwości jakimi dysponuje menedżer w swojej codziennej pracy, a także omówienie najlepszych praktyk i rozwiązań wspierających zarządzanie w służbach finansowych. Wiedza z obszaru budowania optymalnego zespołu oraz zarządzania przez cele zostanie dopełniona praktycznym treningiem rozwoju kompetencji z zakresu budowania własnej postawy oraz kreowania wizerunku „szefa”.


1. Przywództwo: kiedy powstaje i jak się rodzi – specyficzne uwarunkowania przywództwa w działach finansowych i księgowych.

2. Kształtowanie autorytetu przywódcy oraz ustalanie „granic” w relacjach z pracownikami służb finansowych.

3. Kierownik, lider, przywódca, ‘coach’ itp. – kim być dla swoich pracowników oraz jak organizować pracę zespołową.

4. Wydobywanie z ludzi tego, co w nich najlepsze, czyli sztuka motywowania i angażowania do pracy.

5. Określenie własnego, preferowanego stylu zarządzania i jego konsekwencje dla efektywności pracowników w działach finansowych.

6. Zależności między stylem zarządzania, a poziomem rozwoju pracowników - efektywność stylów przywództwa.

7. Kierowanie przez cele, a dobór członków zespołu. Budowanie optymalnego zespołu pracowników w kontekście kompetencji personalnych osób pracujących w służbach finansowych.

8. Jak zapobiegać niepowodzeniom – sposoby przekazywania informacji zwrotnych oraz podejmowania decyzji personalnych.

9. Świadome kształtowanie wizerunku lidera pomocnym narzędziem przewodzenia.